Liberalne korzenie

Anarchokapitalizm jest koncepcją, której tożsamość powstała w wyniku połączenia myśli anarchistycznej oraz systemu ekonomicznego kapitalizmu. Ukształtowała się ona ostatecznie po II wojnie światowej, jednak jej twórcy powoływali się na znacznie wcześniejszy dorobek  klasycznego liberalizmu oraz następnych prądów umysłowych. Zatrzymajmy się jednak na tym pierwszym. W tym krótkim wpisie chcę zarysować  wspólne płaszczyzny, które w przyszłości rozwinę. Moim zamiarem nie jest sięganie po najwcześniejsze koncepcje wolnościowe, obecne już w starożytności. Horyzont czasowy powinien obejmować jedynie XVII, XVIII i połowę XIX wieku. Taki zakres umotywowany jest faktem, że w XVII wieku swoje prace tworzył John Locke, którego opis roli państwa oraz wolności jednostki są fundamentalne dla rozwoju myśli anarchokapitalistycznej. W połowie XIX wieku natomiast zmarł Frédéric Bastiat, jeden z czołowych wolnorynkowych ekonomistów i przeciwników nadmiernej roli władzy publicznej.

Zacznijmy chronologicznie od Johna Locke, a także późniejszego Johna Stuarta Milla. Ich prace, m.in. „Dwa traktaty o rządzie” oraz „Zasady ekonomii politycznej”, są podstawą liberalizmu, a zawarte w nich idee były rozwijane przez następnych myślicieli, działaczy i filozofów. Opowiadali się oni za wolnością jednostki wobec przymusu państwowego. Akceptowali istnienie władzy publicznej, która była konieczna do zapewnienia bezpieczeństwa, ale akcentowali jej minimalne funkcje. W wielu miejscach współcześni anarchokapitaliści nie zgadzają się z klasycznymi liberałami, istnieje jednak jeszcze więcej elementów wspólnych.

Nie tylko z liberałami zgadza się anarchokapitalizm – czerpie też z dorobku leseferystów. Jest to nazwa ogólna i do tej grupy zaliczę  przede wszystkim twórców ekonomii klasycznej tj. Adama Smitha i Davida Ricardo. Ich rozważania na temat systemu ekonomicznego, zachowań jednostki oraz udziału państwa w kierowaniu gospodarką stanowią podstawę rozwoju nowoczesnej myśli ekonomicznej, na której będą opierać się w przyszłości również twórcy austriackiej szkoły ekonomicznej. Jej tezy wykorzystuje w sposób bezpośredni anarchokapitalizm do wyjaśniania mechanizmów gospodarczych a więc pośrednio opiera się na poglądach leseferystycznych. Szczególne miejsce zajmuje praca Adama Smitha „Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów” oraz Davida Ricardo „Zasady ekonomii politycznej i opodatkowania”.

Oddzielny podpunkt musimy poświęcić osobie Frédérica Bastiata. W swoich pracach, m.in. „Prawo” i „Przeklęty pieniądz”, ten francuski myśliciel krytykował ekspansywną rolę państwa, propagował wolny rynek i bronił wolności suwerennej jednostki. Jego specjalnością pozostawała również kwestia prywatnej własności i z tego powodu politycznym przeciwnikiem był socjalizm. Akceptował przymus władzy jedynie dla zachowania bezpieczeństwa i podstawowych praw tj. nietykalność osobista.

Frédéric Bastiat interesował się również ekonomią, stojąc na stanowisku radykalnego zwolennika wolnego rynku. Na jego myśl wpłynęły dzieła m.in. Smitha, Jeana-Baptiste Saya czy Françoisa Quesnaya. Bastiat jest uważany za jednego z prekursorów austriackiej szkoły ekonomii.

Kontynuatorem prac francuskiego myśliciela był Belg Gustave de Molinari. Jego najważniejszym dziełem była „Produkcja bezpieczeństwa”. Esej ten został uznany przez Murraya Rothbarda za pierwszą prezentację anarchokapitalizmu.

Locke, Mill, Bastiat, de Molinari – nazwisk można byłoby wymienić więcej. Świadczy to o jednym – wolność nie znika, ale ewoluuje, gdyż po kilku wiekach obecne są w dyskursie publicznym podobne tezy. Pozostaje jedynie zintensyfikować działania, by za kolejne kilkanaście dekad były one już rzeczywistością społeczno-gospodarczą.

Reklamy

One thought on “Liberalne korzenie

  1. Pingback: Auberon Herbert i woluntaryzm | Anarchokapitalizm. W kierunku wolności.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s